آیا برگ گیاه ترشک واقعاً نیش گزنه را درمان می‌کند؟ حقیقت علمی این باور قدیمی
آیا باور قدیمی درمان نیش گزنه با برگ گیاه ترشک (Dock leaf) واقعیت علمی دارد؟ کارشناسان معتقدند اثر تسکینی آن بیشتر ناشی از مالش و حواس‌پرتی است تا خواص دارویی گیاه.
در فرهنگ عامه، همواره توصیه شده است که در صورت تماس پوست با گیاه گزنه، از برگ‌های پهن گیاه ترشک برای تسکین سوزش استفاده کنید. این باور که از دیرباز میان مردم رایج بوده، حال توسط متخصصان مورد بررسی قرار گرفته تا مشخص شود آیا این گیاه واقعاً خاصیت درمانی منحصربه‌فردی دارد یا خیر.
به گفته جان ترگونینگ، استاد امپریال کالج لندن و نویسنده کتاب «عمر جاویدان؟ راهنمای علمی کنجکاو درباره سلامتی، پیری و مرگ»، شواهد علمی چندانی مبنی بر اینکه عصاره برگ ترشک حاوی مواد ضدحساسیت یا خنثی‌کننده سموم گزنه باشد، وجود ندارد. زمانی که پوست با گزنه تماس پیدا می‌کند، موهای ریز این گیاه مواد شیمیایی مانند هیستامین، استیل‌کولین و سروتونین را وارد پوست کرده و باعث ایجاد سوزش، خارش و قرمزی می‌شوند. تحقیقات نشان می‌دهند عصاره ترشک توانایی قابل‌توجهی برای مقابله با این ترکیبات شیمیایی ندارد.
پس چرا بسیاری از افراد همچنان از این روش استفاده می‌کنند و آن را مؤثر می‌دانند؟ ترگونینگ توضیح می‌دهد که عمل فیزیکی مالیدن برگ روی پوست، یک حس جایگزین ایجاد می‌کند که باعث حواس‌پرتی سیستم عصبی از درد اصلی می‌شود. از آنجا که سلول‌های عصبی ظرفیت محدودی برای پردازش اطلاعات دارند، تحریک بیش‌ازحد ناشی از مالش، سیگنال‌های درد را تا حدودی پوشش می‌دهد. علاوه بر این، زمان صرف‌شده برای جستجو و پیدا کردن گیاه ترشک، به فرد فرصت می‌دهد تا درد اولیه فروکش کند.
این متخصص همچنین به تأثیر خنک‌کنندگی احتمالی عصاره گیاه اشاره می‌کند، اما تأکید دارد که این خاصیت به هیچ وجه مختص گیاه ترشک نیست. برای اثبات این موضوع، یک مطالعه کوچک روی نه دانشجوی پزشکی انجام شد که طی آن اثر برگ ترشک با برگ کاهو مقایسه شد. نتایج نشان داد که تفاوت معناداری بین عملکرد این دو وجود ندارد. در نهایت، به نظر می‌رسد آنچه افراد به عنوان «درمان» تجربه می‌کنند، بیشتر یک اثر دارونما (Placebo) یا نتیجه مستقیمِ حواس‌پرتی فیزیکی است تا یک اثر بیوشیمیایی خاص.
گزارش فارسی این خبر با کمک هوش مصنوعی و فقط بر اساس اطلاعات منتشرشده در منبع تهیه شده است.