نگاهی به سیر صعودی قیمت رم از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶؛ تأثیر دیتاسنترهای هوش مصنوعی

همه می‌دانیم که قیمت رم به‌طور سرسام‌آوری افزایش یافته است، اما مقایسه آماری وضعیت بازار در سال ۲۰۲۰ با سال ۲۰۲۶ ابعاد این گرانی را بهتر نشان می‌دهد. در سال ۲۰۲۰ خرید یک کیت ۳۲ گیگابایتی DDR4-3200 تنها ۹۴.۹۹ دلار هزینه داشت، در حالی که در اکتبر ۲۰۲۶ ارزان‌ترین کیت مشابه در ردیاب‌های قیمت به ۱۹۸ دلار رسیده است. ساخت یک سیستم جدید مبتنی بر DDR5 حتی گران‌تر است و قیمت کیت‌های ۳۲ گیگابایتی DDR5-6000 از ۴۵۴ دلار آغاز می‌شود که این رقم جدای از هزینه‌های سرسام‌آور کارت گرافیک، SSD و HDD است.

بخش عمده‌ای از این افزایش قیمت در ماه‌های اخیر رخ داده است. از اواخر سال ۲۰۲۵، تقاضای رو به رشد دیتاسنترهای هوش مصنوعی برای حافظه، قیمت‌ها را برای مصرف‌کنندگان بالا کشیده است و حتی بازار دست‌دوم نیز دیگر پناهگاه ارزان‌قیمتی محسوب نمی‌شود. در اکتبر ۲۰۲۰، پروموشن‌های مختلف کیت‌های ۱۶ و ۶۴ گیگابایتی DDR4 را با قیمت‌های بسیار پایین تری عرضه می‌کردند، اما ردیاب‌های قیمت در اکتبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهند که قیمت کیت‌های DDR4-3200 برای ظرفیت‌های ۱۶، ۳۲ و ۶۴ گیگابایتی به ترتیب حدود ۷۳، ۱۰۸ و ۱۳۹ درصد افزایش یافته است.

وضعیت برای حافظه‌های DDR5 از این هم وخیم‌تر است. این فناوری که در اواخر سال ۲۰۲۱ وارد دسکتاپ‌های mainstream شد، در اکتبر ۲۰۲۵ با قیمت‌های معقول‌تری بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ دلار یافت می‌شد، اما یک سال بعد ارزان‌ترین کیت DDR5-6000 برای ظرفیت ۳۲ گیگابایتی به قیمت ۴۵۴ دلار و برای نسخه ۶۴ گیگابایتی به ۹۱۵ دلار رسید. رونق هوش مصنوعی کسب‌وکار خوبی برای تولیدکنندگان حافظه رقم زده است، چرا که دیتاسنترهای هوش مصنوعی به رم سرور و حافظه پهنای باند بالا نیاز دارند، در حالی که تولیدکنندگان بزرگ تولید DDR4 را کاهش داده و روی محصولات سودآورتر تمرکز کرده‌اند.

طبق گزارش TrendForce، قیمت‌های قراردادهای سنتی DRAM در سه ماهه نخست سال ۲۰۲۶ بین ۹۳ تا ۹۸ درصد رشد داشته است. شرکت‌هایی مانند مایکرون از کسب‌وکار مصرفی Crucial خارج شده‌اند تا روی دیتاسنترهای هوش مصنوعی تمرکز کنند و اچ‌پی نیز هشدار داده که هزینه قطعات حافظه و ذخیره‌سازی سهم بزرگی از هزینه‌های رایانه‌های شخصی این شرکت را در سال ۲۰۲۶ تشکیل خواهد داد. بازار دست‌دوم نیز اگرچه تسکین کوچکی به شمار می‌رود، اما همچنان بسیار گران‌تر از قیمت‌های سال ۲۰۲۰ است و خریداران باید پیش از خرید، مواردی چون عدم انتقال گارانتی مادام‌العمر و سازگاری سخت‌افزاری را در نظر بگیرند.