هوش مصنوعی در پی رمزگشایی زبان دلفین‌ها: آیا با آبزیان هم‌کلام می‌شویم؟

مدل‌های زبانی بزرگ امروزه روزانه با انسان‌ها به ده‌ها زبان مختلف ارتباط برقرار می‌کنند. حال به نظر می‌رسد استفاده از این فناوری برای گفت‌وگو با دلفین‌ها نیز چندان دور از ذهن نیست. این فرضیه اصلی پژوهشی است که دنیس هر زینگ، بنیان‌گذار و مدیر پروژه Wild Dolphin Project، در حال پیگیری آن است. هر زینگ اولین بار در سال ۱۹۸۵، در سفری به باهاما برای مطالعه دلفین‌های خال‌دار آتلانتیک، پس از شنیدن سوت‌ها و کلیک‌های متمایز این حیوانات، به فکر نحوه برقراری ارتباط آن‌ها افتاد.

پس از ۴۰ سال انتظار، هوش مصنوعی سرانجام به هر زینگ اجازه می‌دهد تا آنچه دلفین‌ها می‌گویند را رمزگشایی کند. گروه تحقیقاتی او با جمع‌آوری ساعات بی‌شماری از ویدیو و صداهای دلفین‌ها، اکنون با دانشمندان Georgia Tech و گوگل دیپ‌مایند (Google DeepMind) همکاری می‌کند تا ساختاری برای زبان دلفین‌ها ایجاد کند، هرچند ترجمه کامل آن هنوز محقق نشده است.

به گفته هر زینگ، هوش مصنوعی ابزار قدرتمندی است که امکان شناسایی الگوها را فراهم می‌کند و او مدت‌ها منتظر چنین قابلیتی بوده است. تیم تحقیقاتی حتی برای آزمایش ارتباط دوطرفه، از یک کامپیوتر پوشیدنی زیرآبی استفاده کرده که می‌تواند صداهای دلفین‌ها را پخش کند. محققان با استفاده از این صداها، اشیایی مانند شال یا زیست‌گاه‌هایی مثل جلبک سارگاسوم را شبیه‌سازی می‌کنند تا واکنش دلفین‌ها را مشاهده کنند.

با این حال، یکی از چالش‌های اصلی، تمایز قائل شدن میان تقلید و درک عملکرد است. به گفته هر زینگ، تشخیص تفاوت بین تقلید کردن و فهمیدن کارکرد صداها در محیط طبیعی بسیار دشوار است و شاید فعالیت در محیط‌های کنترل‌شده‌تر بتواند به این امر کمک کند. اینکه دلفین‌ها دقیقاً چه چیزی به یکدیگر می‌گویند هنوز یک معماست و اگرچه تیم تحقیقاتی در یافتن الگوها موفق بوده، اما برقراری یک مکالمه دوطرفه همچنان فاصله زیادی با واقعیت دارد.

در نهایت، توانایی صحبت با دلفین‌ها نه تنها جذاب است، بلکه می‌تواند به درک بهتر ما از خودمان و رابطه‌مان با سیاره زمین کمک کند. هر زینگ اشاره می‌کند وقتی از مردم می‌پرسد فکر می‌کنند دلفین‌ها چه چیزی به ما خواهند گفت، رایج‌ترین پاسخ این است: «چرا اقیانوس ما را نابود می‌کنید؟» این پاسخ نشان‌دهنده نحوه نگرش انسان‌ها به جهان است.