حقوق ۱۴۰۵، عیدی، طلا و سهم‌الارث را خودتان حساب کنید؛ ۲۲ ابزار تازه کاویزو
حقوق ۱۴۰۵، عیدی، طلا و سهم‌الارث را خودتان حساب کنید؛ ۲۲ ابزار تازه کاویزو
کاویزو با افزودن ۲۲ ابزار رایگان بر مبنای بخشنامه‌های سال ۱۴۰۵، امکان محاسبه آنلاین و قدم‌به‌قدم حقوق خالص، مالیات، عیدی و سنوات را فراهم کرد.
چند هفته پیش در گزارش «کاویزو متولد شد؛ ۸۳ ابزار فارسی و کاملا رایگان برای حساب‌وکتاب روزمره» ابزارهای اولیه ی این سرویس را معرفی کردیم. حالا ابزارهایی اضافه شده که بیشتر به پرسش‌های پرتکرار امسال جواب می‌دهند: حقوقم بعد از افزایش چقدر می‌شود، چقدر مالیات می‌دهم، عیدی‌ام چقدر است، کمیسیون بنگاه چقدر است.
پیش از شروع یک نکته: این ابزارها ماشین‌حساب‌اند، نه مشاور مالی یا حقوقی. نرخ‌ها و قاعده‌ها از متن قانون و بخشنامه‌ها آمده و منبع هر کدام زیر همان صفحه آمده است. با این حال فیش حقوقی، قرارداد یا رأی دادگاه شما ممکن است جزئیاتی داشته باشد که در یک ماشین‌حساب نمی‌گنجد.
حقوق و دستمزد ۱۴۰۵؛ از افزایش حقوق تا عیدی و سنوات
پرجست‌وجوترین بخش تازه، دسته ی محاسبه حقوق و دستمزد است که هفت ابزار دارد. مبنای همه، بخشنامه ی مزد ۱۴۰۵ وزارت کار (شماره ی ۶۶۸۲، ۳۱ فروردین ۱۴۰۵) است. حداقل مزد روزانه ی کارگران در ۱۴۰۵، ۵۵۴٬۱۸۵ تومان و حداقل مزد ماهانه (۳۰ روز) ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان است. همه ی عددهای این بخش به تومان‌اند.
افزایش حقوق. حداقل‌بگیرها ۶۰ درصد افزایش گرفتند و به همان حداقل مزد تازه رسیدند. بقیه ی سطوح مزدی ۴۵ درصد به‌علاوه ی روزانه ۵۱٬۹۵۴٫۹ تومان مبلغ ثابت افزایش گرفتند. مثال: کارگر متأهل با یک فرزند که مزد ثابت ماهانه‌اش در ۱۴۰۴، ۱۵ میلیون تومان بوده و یک سال سابقه ی تازه دارد. ابزار محاسبه افزایش حقوق ۱۴۰۵ مزد ثابت تازه ی او را ۲۳٬۳۰۸٬۶۴۷ تومان حساب می‌کند. با پایه ی سنوات (حدود ۵۰۰ هزار تومان)، بن ۲٫۲ میلیون، کمک‌هزینه ی مسکن ۳ میلیون، حق تأهل ۵۰۰ هزار و حق اولاد ۱٬۶۶۲٬۵۵۵ تومان، جمع حقوق و مزایای ماهانه‌اش ۳۱٬۱۷۱٬۲۰۳ تومان می‌شود. مبلغ بن، مسکن و تأهل از همان بخشنامه و تصویب‌نامه ی هیئت وزیران (۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵) آمده است.
مالیات حقوق. طبق بخشنامه ی احکام مالیاتی قانون بودجه ی ۱۴۰۵ سازمان امور مالیاتی، حقوق تا ماهی ۴۰ میلیون تومان (سالانه ۴۸۰ میلیون) معاف است. بالاتر از آن نرخ پلکانی است: ۱۰ درصد تا ۸۰ میلیون، ۱۵ درصد تا ۱۰۰ میلیون، ۲۰ درصد تا ۱۲۰ میلیون، ۲۵ درصد تا ۱۴۰ میلیون و ۳۰ درصد برای بیشتر از آن. هر نرخ فقط به بخشی از حقوق می‌خورد که در همان پله است. برای حقوق مشمول مالیات ۶۰ میلیون تومانی، ابزار محاسبه مالیات حقوق ماهانه ۲ میلیون تومان مالیات حساب می‌کند: ۱۰ درصدِ ۲۰ میلیونی که از معافیت بالاتر است. این یعنی نرخ مؤثر ۳٫۳ درصد، نه ۱۰ درصد.
حقوق خالص. محاسبه حقوق خالص هم سهم ۷ درصدی بیمه ی کارگر را کم می‌کند (ماده ی ۲۸ قانون تأمین اجتماعی) و هم مالیات را. با ناخالص ۶۰ میلیون تومان در ماه ۳۰ روزه، حق بیمه ۴٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان است. دو هفتم آن (۱٫۲ میلیون) طبق بخشنامه ی سازمان امور مالیاتی از حقوق مشمول مالیات کم می‌شود. مالیات روی ۵۸٫۸ میلیون باقی‌مانده ۱٬۸۸۰٬۰۰۰ تومان است و حقوق خالص ۵۳٬۹۲۰٬۰۰۰ تومان. ابزار برعکس هم کار می‌کند: خالص را بدهید، ناخالص را می‌گیرید.
عیدی. طبق قانون عیدی و پاداش سالانه ی کارگران، عیدی دو ماه آخرین مزد است، ولی بیشتر از ۹۰ روز حداقل مزد نمی‌شود. با مزد ماهانه ی ۲۵ میلیون تومان، دو ماه مزد ۵۰ میلیون تومان است. اما ابزار محاسبه عیدی نشان می‌دهد سقف ۱۴۰۵ پایین‌تر است: ۴۹٬۸۷۶٬۶۵۰ تومان. پس عیدی کامل سال همین مبلغ است و ۴۰ میلیون تومانش معاف از مالیات است. کسی که کمتر از یک سال کار کرده، به نسبت ماه‌های کارش عیدی می‌گیرد.
سنوات. حق سنوات طبق ماده ی ۲۴ قانون کار برای هر سال کار یک ماه آخرین مزد است و کسر سال هم به نسبت حساب می‌شود. برای سه سال و شش ماه کار با آخرین مزد ۲۵ میلیون تومان، محاسبه سنوات عدد ۸۷٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان را می‌دهد که از مالیات معاف است.
اضافه‌کاری. طبق ماده ی ۵۹ قانون کار، هر ساعت اضافه‌کاری ۴۰ درصد بیشتر از مزد یک ساعت کار عادی است. ساعت کار عادی ماه ۲۲۰ ساعت حساب می‌شود (۴۴ ساعت در هفته). مبنا مزد ثابت است، بدون بن و مسکن. با مزد ثابت ۲۰ میلیون تومان، ۲۰ ساعت اضافه‌کاری در محاسبه اضافه کاری حدود ۲٬۵۴۵٬۴۵۵ تومان می‌شود. همین ابزار شب‌کاری (۳۵ درصد)، جمعه‌کاری (۴۰ درصد) و نوبت‌کاری (۱۰ تا ۲۲٫۵ درصد) را هم حساب می‌کند.
افزایش حقوق بازنشستگان. برای بازنشستگان تأمین اجتماعی، ابزار محاسبه افزایش حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی قاعده‌ای را به کار می‌برد که خبرگزاری مهر (۲۰ خرداد ۱۴۰۵) از متناسب‌سازی ۱۴۰۵ گزارش کرده است. حداقل‌بگیرها به حداقل مستمری ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان می‌رسند و بقیه ۴۵ درصد به‌علاوه ی ماهی ۱٬۵۵۸٬۶۴۷ تومان افزایش می‌گیرند. مستمری ۱۵ میلیون تومانی با این قاعده ۲۳٬۳۰۸٬۶۴۷ تومان می‌شود، یعنی حدود ۵۵ درصد بیشتر.
خانه و ملک؛ رهن، کمیسیون و مالیات نقل و انتقال
رهن و اجاره. ابزار تبدیل رهن به اجاره با نرخ عرفی بازار کار می‌کند: هر یک میلیون تومان رهن، ماهی ۳۰ هزار تومان اجاره. این نرخ رسمی نیست و می‌توانید نرخ خودتان را بدهید. با این نرخ، ۳۰۰ میلیون تومان رهن برابر ماهی ۹ میلیون تومان اجاره است. ابزار برعکس هم حساب می‌کند و حالت «رهن را کم یا زیاد کنم، اجاره چقدر می‌شود» را هم دارد.
کمیسیون بنگاه. محاسبه کمیسیون مشاور املاک فقط برای شهرستان تهران است. دلیلش این است که نرخ‌نامه ی رسمی فقط برای تهران پیدا شد: مصوبه ی ۲۳ شهریور ۱۳۹۹ کمیسیون نظارت شهرستان تهران که برای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ جایگزینی نداشته و هنوز روی سایت اتحادیه ی مشاوران املاک تهران است. در خرید و فروش، کمیسیون ۰٫۲۵ درصد مبلغ معامله از هر طرف است. برای ملک ۵ میلیارد تومانی، سهم هر طرف ۱۲٫۵ میلیون تومان است و با ۱۰ درصد ارزش افزوده‌ای که اتحادیه هم حساب می‌کند، ۱۳٬۷۵۰٬۰۰۰ تومان. در اجاره، کمیسیون نیم درصد ودیعه به‌علاوه ی یک‌چهارم اجاره ی یک ماه است. برای ۵۰۰ میلیون رهن و ماهی ۲۰ میلیون اجاره، سهم هر طرف ۷٫۵ میلیون تومان است و با ارزش افزوده ۸٫۲۵ میلیون.
مالیات نقل و انتقال. محاسبه مالیات نقل و انتقال ملک دو رقم را حساب می‌کند: ۵ درصد مالیات (ماده ی ۵۹ قانون مالیات‌های مستقیم) و ۲ درصد عوارض شهرداری. نکته ی مهم این است که مبنای هر دو «ارزش معاملاتی» سازمان امور مالیاتی است، نه قیمتی که در قولنامه نوشته‌اید. برای ملکی با ارزش معاملاتی ۲ میلیارد تومان، مالیات ۱۰۰ میلیون و عوارض ۴۰ میلیون تومان است، یعنی جمعاً ۱۴۰ میلیون تومان. در این بررسی (۶ آبان ۱۴۰۵) تغییری برای ۱۴۰۵ پیدا نشد.
طلا و بورس؛ سود واقعی بعد از اجرت و کارمزد
طلا. محاسبه قیمت طلا قیمت یک قطعه ی طلا را از وزن، عیار، قیمت روز هر گرم، اجرت ساخت، سود فروشنده و مالیات حساب می‌کند. مالیات بر ارزش افزوده فقط به اجرت و سود تعلق می‌گیرد، نه به خود طلا (ماده ی ۲۶ قانون مالیات بر ارزش افزوده). نرخی که خود این ماده نوشته ۹ درصد است. پیش‌فرض ابزار ۱۰ درصد است، چون گزارش‌های خبری نرخ ۱۴۰۵ را این‌طور گفته‌اند، ولی متن قانون بودجه پیدا نشد. این خانه قابل ویرایش است؛ اگر فاکتورتان ۹ درصد نوشته، همان را بزنید.
یک مثال با عددهای فرضی: ۵ گرم طلای ۱۸ عیار با قیمت گرمی ۱۰ میلیون تومان، ۱۵ درصد اجرت و ۷ درصد سود. خود طلا ۵۰ میلیون تومان است، اجرت ۷٫۵ میلیون، سود فروشنده ۴٬۰۲۵٬۰۰۰ و مالیات ۱٬۱۵۲٬۵۰۰ تومان. جمع فاکتور ۶۲٬۶۷۷٬۵۰۰ تومان می‌شود. حالا فرض کنید قیمت گرم ۱۰ درصد بالا برود و به ۱۱ میلیون برسد. همین ابزار در حالت فروش نشان می‌دهد اگر طلا را بفروشید، ۵۵ میلیون تومان می‌گیرید و ۷٬۶۷۷٬۵۰۰ تومان زیان کرده‌اید. اجرت و سود و مالیاتی که هنگام خرید داده‌اید برنمی‌گردد. برای اینکه بی‌زیان بفروشید، قیمت گرم باید به ۱۲٬۵۳۵٬۵۰۰ تومان برسد.
سهام. محاسبه سود خرید و فروش سهام کارمزدها را با سقف‌های بولتن «سقف نرخ کارمزدها» سازمان بورس (ویرایش ۴۹، ۲۷ تیر ۱۴۰۵) کم می‌کند. ۰٫۵ درصد مالیات فروش (ماده ی ۱۴۳ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم) را هم کم می‌کند. در بورس تهران کارمزد خرید جمعاً حدود ۰٫۳۷ درصد و کارمزد و مالیات فروش ۰٫۸۸ درصد است. این ابزار به ریال کار می‌کند، چون قیمت سهم در سامانه‌ها ریالی است. مثال: هزار سهم که به ۱۰ هزار ریال خریده و به ۱۲ هزار ریال فروخته شود، روی کاغذ ۲۰ درصد سود دارد. ولی بعد از کارمزد و مالیات، سود خالص ۱٬۸۵۷٬۲۸۰ ریال است، یعنی حدود ۱۸٫۵ درصد. قیمت فروش بی‌زیان این سهم حدود ۱۰٬۱۲۷ ریال است.
بیمه؛ تخفیف شخص ثالث و بیمه ی بیکاری
تخفیف بیمه ی شخص ثالث. درصد تخفیف بیمه شخص ثالث از قاعده ی آیین‌نامه ی ۱۳۹۶ هیئت وزیران حساب می‌شود. این قاعده سالانه عوض نمی‌شود: برای هر سال بدون خسارت ۵ درصد تخفیف، تا سقف ۷۰ درصد. بیمه‌نامه‌ای که ۶ سال بدون خسارت داشته باشد، ۳۰ درصد تخفیف دارد. نکته ی کمتر شناخته‌شده این است که خسارت مالی و بدنی جدا کم می‌شوند. اگر با تخفیف ۳۰ درصد یک بار خسارت مالی گرفته باشید، ۲۰ واحد کم می‌شود و در تمدید ۱۰ درصد تخفیف می‌ماند، نه صفر.
بیمه ی بیکاری. محاسبه بیمه بیکاری قاعده ی مواد ۶ و ۷ قانون بیمه ی بیکاری (۱۳۶۹) را با حداقل مزد ۱۴۰۵ ترکیب می‌کند. مقرری ۵۵ درصد متوسط مزد روزانه است، به‌علاوه ی ۱۰ درصد حداقل مزد برای هر نفر تحت تکفل، حداکثر برای چهار نفر. سقف مقرری ۸۰ درصد متوسط مزد است. مدت آن به سابقه و تأهل بستگی دارد. مثال: کارگر متأهل با دو نفر تحت تکفل، ۸ سال سابقه و متوسط حقوق ماهانه ی ۲۵ میلیون تومان. مقرری ماهانه‌اش ۱۷٬۰۷۵٬۱۱۰ تومان و مدت آن ۱۸ ماه است.
ارث و دادگاه
سهم‌الارث. محاسبه سهم الارث سهم هر وارث را از مواد ۸۶۱ تا ۹۴۹ قانون مدنی به کسر، درصد، دانگ و مبلغ نشان می‌دهد. این ابزار اصلاحیه ی ۱۳۸۷ درباره ی ارث زن از زمین و ساختمان را هم در نظر می‌گیرد. مثال: مردی فوت کرده و همسر، مادر، یک پسر و دو دختر دارد. ترکه بعد از بدهی‌ها و وصیت ۶ میلیارد تومان است. سهم همسر یک‌هشتم (۷۵۰ میلیون تومان) و سهم مادر یک‌ششم (یک میلیارد تومان) است. باقی‌مانده بین فرزندان تقسیم می‌شود و سهم پسر دو برابر دختر است: پسر ۲٫۱۲۵ میلیارد و هر دختر ۱٫۰۶۲۵ میلیارد تومان. ابزار برای هر سهم ماده ی قانونی‌اش را هم می‌آورد. تقسیم واقعی ترکه با گواهی انحصار وراثت است و این ابزار جای آن را نمی‌گیرد.
هزینه ی دادرسی دعاوی غیرمالی. کاویزو پیش‌تر ماشین‌حساب هزینه ی دادرسی دعاوی مالی را داشت. حالا هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی هم اضافه شده است، مثل دعاوی خانواده، اموال غیرمنقول و امور حسبی. جدول ۱۶ قانون بودجه ی ۱۴۰۵ برای این دعاوی فقط بازه ی ۴۰ تا ۱۸۰ هزار تومان را می‌گوید. مبلغ هر دعوا و هر مرحله هنوز همان بخشنامه ی یکنواخت‌سازی ۲۸ فروردین ۱۳۹۶ است، چون بخشنامه ی تازه‌تری پیدا نشد. مثلاً دعوای غیرمالی مربوط به اموال غیرمنقول در مرحله ی بدوی ۱۰۰ هزار تومان (یک میلیون ریال) هزینه ی دادرسی دارد و دعوای خانواده ۴۰ هزار تومان.
درس و آزمایشگاه؛ معدل، GPA و درصدهای علمی
معدل. محاسبه معدل معدل را با واحد یا ضریب درس‌ها حساب می‌کند. برای چهار درس با نمره و واحد ۱۷ (۳ واحد)، ۱۴٫۵ (۲ واحد)، ۱۲ (۳ واحد) و ۱۹ (۱ واحد)، معدل ۱۵ می‌شود. ابزار حالت «نمره ی لازم» هم دارد. دانشجویی که با ۶۰ واحد معدل کل ۱۵٫۲ دارد و ۲۰ واحد دیگر مانده، برای رسیدن به معدل کل ۱۶ باید در این ۲۰ واحد معدل ۱۸٫۴ بگیرد.
GPA. برای اپلای، تبدیل معدل به GPA نمره‌ها را به نمره ی حروفی و مقیاس ۴ می‌برد. همان چهار درس بالا با این روش GPA برابر ۳٫۱۱ می‌گیرند. جدول رسمی ایرانی برای این تبدیل وجود ندارد و هر ارزیاب و دانشگاه روش خودش را دارد. کاویزو یک روش منتشرشده و قابل بررسی (جدول دانشگاه واشنگتن برای ایران) را به کار می‌برد. اگر دانشگاه مقصد روش دیگری دارد، روش همان دانشگاه ملاک است.
درصد شیب. محاسبه درصد شیب برای رمپ، زمین و سقف کاربرد دارد. رمپی که در ۱۲ متر طول افقی یک متر بالا می‌رود، شیب ۸٫۳۳ درصد دارد، یعنی حدود ۴٫۷۶ درجه. ابزار درجه را هم به درصد تبدیل می‌کند.
غلظت محلول. محاسبه درصد جرمی برای درس شیمی و آزمایشگاه است. ۲۰ گرم نمک در ۱۸۰ گرم آب، محلول ۲۰۰ گرمی با درصد جرمی ۱۰ می‌سازد. مولاریته و رقیق‌سازی هم در همین صفحه است.
رطوبت. محاسبه درصد رطوبت برای خاک، غلات و علوفه است. نمونه‌ای که پیش از خشک کردن ۵۰ گرم و بعد از آن ۴۲ گرم وزن دارد، ۱۶ درصد رطوبت بر پایه ی وزن تر دارد. بر پایه ی وزن خشک، این عدد ۱۹٫۰۵ درصد است. فرق این دو عدد در گزارش‌های آزمایشگاهی معمولاً گیج‌کننده است.
همه ی این ابزارها رایگان‌اند و ثبت‌نام نمی‌خواهند. هر کدام راه‌حل را با عددهای خود شما، کلیدهای ماشین‌حساب گوشی و فرمول اکسل نشان می‌دهند. نرخ‌های سالانه، مثل حداقل مزد، جدول مالیات و تعرفه‌ها، با تاریخ بررسی و منبع زیر هر صفحه آمده‌اند. دوباره تأکید می‌کنیم که این‌ها محاسبه‌اند، نه مشاوره ی مالی، مالیاتی یا حقوقی. برای تصمیم‌های بزرگ، مثل تقسیم ارث، قرارداد ملک یا تسویه با کارفرما، نتیجه را با متخصص یا مرجع رسمی چک کنید.
متای پیشنهادی
ابزارهای تازه ی کاویزو: محاسبه حقوق خالص و مالیات حقوق ۱۴۰۵، عیدی و سنوات، قیمت طلا، سود سهام، کمیسیون بنگاه، سهم‌الارث و معدل؛ با مثال و منبع.