گزارش پرداخت الکترونیک: مردم در مهرماه هزینه بیشتری دادند و خرید کمتری کردند
گزارش پرداخت الکترونیک: مردم در مهرماه هزینه بیشتری دادند و خرید کمتری کردند
گزارش مهرماه شبکه الکترونیکی پرداخت کارت (شاپرک)، نشان می‌دهد مردم در مهرماه با وجود هزینه بیشتر، در عمل ۳.۲۵ درصد کمتر از شهریور ماه خرید کردند.
گزارش اقتصادی شاپرک از عملکرد شبکه پرداخت در مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد تعداد تراکنش‌های این شبکه به بیش از ۳ میلیارد و ۷۳۷ میلیون فقره رسیده و ارزش آن‌ها از ۴ هزار و ۵۸۱ هزار میلیارد تومان فراتر رفته است.
رشد اسمی ماهانه ارزش تراکنش‌ها در مهرماه نسبت به شهریورماه ۱۴۰۵ برابر با یک درصد ثبت شده اما افزایش رقم رسیدهای خرید، لزوما به معنای رونق مبادلات روزمره شهروندان نیست. با کنار زدن پرده تورم ماهانه، تصویر متفاوتی آشکار می‌شود و به یک باره رشد حقیقی ماهانه این شاخص منفی ۳.۲۵ درصد می‌شود.
رشد اسمی ارزش تراکنش‌ها و افت رشد حقیقی ماهانه
یعنی با وجود افزایش ارزش ریالی تراکنش‌ها، پس از تعدیل اثر تورم، ارزش واقعی مبادلات نسبت به ماه قبل کاهش پیدا کرده است. افتی که نشان می‌دهد قدرت خرید واقعی جاری در پایانه‌های فروشگاهی در مقایسه با پایان تابستان آب رفته و حجم کمتری از کالا و خدمات دست‌به‌دست شده است.
در مقیاس سالانه اما چشم‌انداز مبادلات همچنان مثبت ارزیابی می‌شود. در مقایسه سالانه، رشد اسمی ارزش تراکنش‌ها نسبت به مهرماه ۱۴۰۴ به ۹۸.۱۶ درصد رسیده است. رشد حقیقی سالانه هم ۵.۰۳ درصد گزارش شده است. بنابراین، برخلاف مقایسه ماهانه، ارزش واقعی تراکنش‌های شاپرک در مقایسه با مدت مشابه سال قبل افزایش داشته است.
بررسی جریان پرداخت‌های الکترونیک در ۱۴ ماه منتهی به مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد الگوی خرید و تراکنش‌های روزمره مردم در این دوره دستخوش نوسانات معناداری شده است.
زمستان سرد ۱۴۰۴ شاپرک و جهش بهاری
بر پایه داده‌های آماری، بیشترین افت ماهانه تعداد تراکنش‌ها در دی‌ماه ۱۴۰۴ ثبت شد و شبکه پرداخت با افت ۲۴۶ میلیون تراکنش نسبت به آذرماه روبه‌رو شد و در سطح ۴,۱۳۳ میلیون تراکنش ایستاد. روند افت تدریجی در ماه‌های بعد ادامه پیدا کرد تا اینکه در فروردین ۱۴۰۵ اوضاع کمی بهتر شد.
اردیبهشت ۱۴۰۵ نقطه عطف این بازه بود؛ جایی که تراکنش‌های شاپرک با جهشی رکورد بیشترین رشد ماهانه را شکست اما دوباره در در مهر ۱۴۰۵ کاهش یافت.
افزایش سهم تراکنش‌های الکترونیکی از نقدینگی کشور
بر اساس گزارش اقتصادی شاپرک، ارزش کل تراکنش‌هایی که در مهرماه از طریق شبکه شاپرک انجام شده، معادل ۱۶ درصد از حجم نقدینگی کشور بوده است.
در مهرماه از کل نقدینگی موجود در اقتصاد، فقط ۱.۸۱ درصد به شکل پول نقد (اسکناس و سکه) در دست مردم و خارج از شبکه بانکی قرار دارد. نه فقط این مهر ماه بلکه اگر این نمودار را از فروردین ۱۳۹۱ تا اسفند ۱۴۰۴ دنبال کنیم نسبت مجموع ارزش تراکنش‌های شاپرک به کل نقدینگی از ۱۱.۲۸ درصد به ۱۶.۵۴ درصد رسیده است. این یعنی سرعت و تمایل چرخش پول در بستر پرداخت‌های دیجیتال (کارت‌خوان‌ها، درگاه‌های اینترنتی و...) با شتاب بیشتری نسبت به کل نقدینگی کشور رشد کرده و بخش بزرگ‌تری از نقدینگی در معاملات الکترونیکی روزمره در گردش است.
در مهرماه نسبت به ماه قبل نسبت اسکناس و مسکوک در دست اشخاص به نقدینگی تغییر ناچیزی داشته و از ۱.۷۶ درصد به ۱.۸۱ درصد رسیده است. این شاخص نشان می‌دهد سهم اسکناس فیزیکی از کل نقدینگی همچنان بسیار اندک (زیر ۲ درصد) باقی مانده و اقتصاد ایران کماکان به‌شدت وابسته به ابزارهای پرداخت الکترونیکی است.
خرید کالا و خدمات، نزدیک به ۹۸ درصد تراکنش‌ها: بررسی ترکیب خدمات شاپرک نشان می‌دهد خرید کالا و خدمات با سهم مبلغی ۹۸.۹۷ درصدی، تقریباً تمام ارزش تراکنش‌های این شبکه را به خود اختصاص داده است.
از نظر تعداد تراکنش‌ها هم خرید کالا و خدمات با سهم ۹۱.۴۹ درصدی در جایگاه نخست قرار دارد. پرداخت قبض و خرید شارژ ۴و مانده‌گیری همحدود ۸صدر تراکنش ها را تشکیل می دهند حساب شده است.
سهم ابزارهای پذیرش: از نظر تعداد تراکنش‌ها، افراد بیشتر با کارتخوان‌های فروشگاهی کار می‌کنند (۹۱ درصد) و سپس کاربر پذیرش‌های اینترنتی (۵ درصد) هستند.
تفاوت استان‌ها از نظر بیشترین کارتخوان و بیشترین مبلغ جابه جایی
بیشترین تعداد سرانه کارتخوان فروشگاهی به ترتیب به استان های مازندران، یزد و گیلان و کمترین آن به ترتیب به استانهای قم، سیستان وبلوچستان و لرستان تعلق گرفته است./=
عملکرد تعدادی و مبلغی تراکنش ها به تفکیک هر استان در ماه شهریور و مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که بیشترین مبلغ تراکنش‌ها در تهران بوده که در این استان ۱۷.۸ همت مبلغ جابه جا شده و نسبت به شهریور ۲.۲۸ درصد رشد داشته است. بالاترین رشد ماهانه، مربوط به بوشهر با ۹.۱۱ درصد و سیستان و بلوچستان با ۸.۴۱ درصد رشد بوده است. عمیق‌ترین افت ماهانه ریزش ارزش مبادلات در قم بوده که ۱۱.۸۳ درصد کاهش یافته است.
سهم تعدادی هر یک از شرکت‌های ارائه دهنده خدمات پرداخت از کل تراکنش های بازار خدمات پرداخت الکترونیک کارتی: