معرفی اولین نسخه ویندوز؛ تونل زمان - ۱۹ آبان
سال‌ها پیش در چنین روزی، ویندوز متولد شد و آیپاد هزار آهنگ را به جیب کاربران رساند.
پنجره‌ای روی نمایشگر، هشت چرخ روی خاک ماه و جعبه‌ای سفید برای حمل هزار آهنگ؛ مسیر فناوری گاهی با اشیایی آغاز می‌شود که در نگاه نخست ساده به نظر می‌رسند.
ردپای رویدادهای امروز از آزمایشگاه شیمی و آشیانه ی هواپیما تا میز کامپیوتر و هدفون امتداد دارد؛ روایت‌هایی از کسانی که فناوری زمانه هنوز برای رؤیایشان آماده نبود.
وقتی کامپیوتر شخصی صاحب «پنجره» شد
۴۳ سال پیش، مایکروسافت نام «ویندوز» را روی محیطی گذاشت که قرار بود کار با کامپیوتر شخصی را از فرمان‌های تایپی فراتر ببرد. ایده ساده اما بلندپروازانه بود؛ برنامه‌ها در قاب‌های جداگانه دیده شوند و کاربر به‌جای حفظ‌کردن دستورها، با ماوس میان آن‌ها حرکت کند. محصول هنوز آماده ی فروش نبود و بیشتر شبیه وعده‌ای درباره ی آینده ی محاسبات شخصی جلوه می‌کرد.
ویندوز پیش از آنکه محصول باشد، وعده‌ای برای ساده‌ترشدن کامپیوتر بود
نخستین نمایش ویندوز در سال ۱۹۸۳ پایه ی خانواده‌ای را گذاشت که بعدها روی صدها میلیون دستگاه نشست. رابط‌های گرافیکی پیش از آن وجود داشتند، اما پیوند ویندوز با اکوسیستم گسترده ی کامپیوترهای سازگار با IBM PC دامنه ی اثرش را چند برابر کرد. پنجره، آیکون و اشاره‌گر به زبان روزمره ی کاربران بدل شدند؛ زبانی که هنوز در طراحی سیستم‌عامل‌های دسکتاپ حضور دارد.
بیل گیتس در نیویورک محصولی را معرفی کرد که برنامه‌های MS-DOS را در پنجره‌های جداگانه نشان می‌داد. کاربر می‌توانست چند برنامه را هم‌زمان ببیند و داده را میان آن‌ها جابه‌جا کند؛ قابلیتی که ۴۳ سال پیش برای بسیاری از دارندگان کامپیوتر شخصی تصویری از آینده بود. مایکروسافت ویندوز را نه سیستم‌عاملی مستقل، بلکه محیطی گرافیکی بر بستر MS-DOS معرفی کرد.
فاصله ی نمایش تا عرضه طولانی‌تر از وعده‌ها شد. محصولی که قرار بود در اوایل ۱۹۸۴ آماده باشد، پس از حدود ۱۹ ماه تاخیر در ۲۰ نوامبر ۱۹۸۵ با نام Windows 1.0 به بازار رسید. نسخه ی نخست روی کامپیوترهای ۱۶بیتی سازگار با IBM PC اجرا می‌شد و هنوز با ویندوز فراگیر دهه ی ۱۹۹۰ فاصله داشت.
هشت چرخ شوروی در راه دریای باران‌ها
موشک Proton-K با محموله‌ای ۵۷۰۰ کیلوگرمی از بایکونور برخاست؛ سفری که ۵۶ سال پیش نخستین ماه‌نورد رباتیک موفق را به سطح جرمی دیگر رساند. Luna 17 پس از یک هفته در دریای باران‌ها فرود آمد و رمپ‌هایش را برای Lunokhod 1 گشود. ماه‌نورد ۸ چرخ، با وزن حدود ۷۵۶ کیلوگرم، فرمان‌های گروهی ۵نفره را از زمین دریافت می‌کرد و با سرعتی نزدیک به ۱۰۰ متر در ساعت پیش می‌رفت.
ماه‌نورد شوروی ۳۲۲ روز زنده ماند و بیش از ۱۰٫۵ کیلومتر پیش رفت
ماموریتی که برای چند روز قمری طراحی شده بود، ۳۲۲ روز زمینی دوام آورد. Lunokhod 1 بیش از ۱۰٫۵ کیلومتر پیمود، بیش از ۲۰ هزار تصویر تلویزیونی فرستاد و صدها آزمایش روی خاک ماه انجام داد. مریخ‌نوردهای امروزی ناوبری خودکار بسیار پیشرفته‌تری دارند، ولی اصل ماجرا تغییر نکرده؛ انسانی دوردست، رباتی متحرک و تصمیم‌هایی که باید با تاخیر ارتباطی گرفته شوند.
بازتابگر لیزری فرانسوی ماه‌نورد نیز پس از چند دهه دوباره از زمین هدف‌گیری شد. قطعه‌ای کوچک از ماموریتی متعلق به عصر شوروی هنوز به اندازه‌گیری دقیق فاصله ی زمین و ماه کمک می‌کند.
از بدنه ی فلزی تا شکستن دیوار صوتی
کارگاه طراحی آندری توپولف میدان آزمون برخی از جسورانه‌ترین ایده‌های هوانوردی شوروی بود. توپولف که ۱۳۸ سال پیش در امپراتوری روسیه به دنیا آمد، نزد نیکلای ژوکوفسکی آموزش دید و در پایه‌گذاری مؤسسه ی TsAGI نقش داشت. بیش از نیم قرن فعالیت او با طراحی بیش از ۱۰۰ نوع هواپیما و ثبت ۷۸ رکورد جهانی همراه شد.
ANT-20 هشت‌موتوره در سال ۱۹۳۴ بزرگ‌ترین هواپیمای درحال‌پرواز جهان به‌شمار می‌رفت؛ غولی فلزی که جاه‌طلبی صنعتی شوروی را به نمایش می‌گذاشت. خانواده ی Tupolev Tu-95 پرواز دوربرد نظامی را دنبال کرد و Tupolev Tu-104 پای جت را به ناوگان مسافری شوروی باز کرد. سپس Tupolev Tu-144 رؤیای جابه‌جایی مسافر با سرعت مافوق‌صوت را به آسمان برد.
نام توپولف هنوز بر یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های طراحی هواگرد روسیه مانده است. مسیر حرفه‌ای او نشان می‌دهد هوانوردی قرن بیستم چگونه در چند دهه از سازه‌های ابتدایی به بمب‌افکن‌های قاره‌پیما و هواپیماهای مسافری مافوق‌صوت رسید.
رؤیای بال‌پرنده پیش از رسیدن کامپیوترها
هواپیما در نگاه جک نورثروپ به بدنه و دم متعارف نیازی نداشت؛ خود بال می‌توانست سرنشین، موتور و محموله را حمل کند. نورثروپ که ۱۳۱ سال پیش در نیوجرسی زاده شد، پس از همکاری با لاکهید و داگلاس، نورثروپ را در سال ۱۹۳۹ بنیان گذاشت. نمونه‌های N-1M، YB-35 و YB-49 رؤیای او را از روی کاغذ به باند پرواز رساندند.
بال‌پرنده شکست نخورد؛ فقط چند دهه زودتر از کامپیوترهای لازم متولد شد
بال‌پرنده نیروی پسا را کاهش می‌داد؛ اما حفظ پایداری و کنترلش با فناوری آن دوره دشوار بود. شکست برنامه ی YB-49 نورثروپ را از صنعت هوافضا دور کرد؛ چند دهه بعد، کنترل پرواز دیجیتال، مواد مرکب و فناوری پنهان‌کاری همان هندسه را به مزیت تبدیل کردند. بمب‌افکن B-2 Spirit با دهانه ی بال حدود ۵۲٫۴ متر وارث مستقیم همان تفکر شد.
اندکی پیش از مرگ نورثروپ در سال ۱۹۸۱، مجوزی ویژه به او دادند تا نمونه ی محرمانه ی طرح آینده را ببیند. مردی که فناوری زمانه رؤیایش را پس زده بود، سرانجام فهمید چرا بال‌پرنده باید منتظر عصر کامپیوتر می‌ماند.
اتم آهن میان ۲ حلقه ی کربنی
تصویر فروسن بیشتر به یک ساندویچ مولکولی شباهت دارد؛ اتم آهن در میانه و ۲ حلقه ی پنج‌ضلعی کربنی در ۲ سوی آن. ارنست اتو فیشر که ۱۰۸ سال پیش نزدیک مونیخ متولد شد، در دهه ی ۱۹۵۰ به روشن‌شدن ساختار غیرعادی چنین ترکیباتی کمک کرد. آرایش واقعی فروسن با پیشنهادهای ساختاری اولیه تفاوت داشت و تصور شیمی‌دانان از پیوند میان فلز و مولکول آلی را گسترش داد.
فروسن تصور شیمی‌دانان از پیوند فلز و کربن را تغییر داد
فیشر و جفری ویلکینسون جداگانه شیمی ترکیبات آلی‌فلزی موسوم به ساندویچی را توسعه دادند. آکادمی سلطنتی علوم سوئد در سال ۱۹۷۳ جایزه ی نوبل شیمی را میان آن‌ها تقسیم کرد. اهمیت کارشان فقط به شکل جذاب یک مولکول محدود نماند؛ پژوهش درباره ی پیوند فلز و کربن، درک واکنش‌های کاتالیزی را دگرگون ساخت.
شیمی آلی‌فلزی امروز در تولید پلیمرها، طراحی مواد پیشرفته، ساخت دارو و کاتالیز صنعتی حضور دارد. ساختار کوچکی که زمانی عجیب به نظر می‌رسید، پلی ماندگار میان شیمی آلی و فلزات واسطه ساخت.
هزار آهنگ راهی جیب کاربران شد
یک جعبه ی سفید ۱۸۴ گرمی با قیمت ۳۹۹ دلار روی قفسه رفت و مسیر اپل را تغییر داد. نخستین نسل آیپاد ۲۵ سال پیش با فضای ذخیره‌سازی ۵ گیگابایتی، باتری با شارژدهی حداکثر ۱۰ ساعت و ظرفیت تقریبی هزار آهنگ عرضه شد.
آیپاد فقط موسیقی را جابه‌جا نکرد؛ مسیر کسب‌وکار اپل را عوض کرد
آیپاد ابتدا محصولی محدود بود؛ فقط با مک، آیتیونز ۲ و اتصال FireWire کار می‌کرد. پشتیبانی بعدی از ویندوز دیوار اکوسیستم اپل را کوتاه کرد و دستگاه را به پدیده‌ای عمومی بدل ساخت. چرخ پیمایش، همگام‌سازی ساده و فروشگاه موسیقی آیتیونز رابطه ی کاربران با خرید و حمل موسیقی دیجیتال را بازتعریف کردند.
تلفن‌های هوشمند و سرویس‌های استریم سرانجام پخش‌کننده ی مستقل موسیقی را کنار زدند؛ اما میراث آیپاد در آیفون و راهبرد امروزی اپل باقی ماند. اپل با همان دستگاه از سازنده ی کامپیوتر به بازیگری بزرگ در بازار محصولات مصرفی تبدیل شد.